Ungawuthola umsebenzi ungenayo imatric eNingizimu Afrika?
Yebo, ungakwazi. Ukuphuma esikoleni ungenayo imatric kungazwakala njengomnyango ovalekile, kodwa abantu abaningi abangenayo imatric bayasebenza futhi bayahola namuhla. Nansi iqiniso eliqotho ngalokho okukuvuleleke — nokuthi ungakuthola kanjani.
Uma ungayiqedanga imatric, kungenzeka ukhathazekile ukuthi kusho ukuthi awukwazi ukuthola umsebenzi. Abantu abaningi bazizwa kanjena, futhi kubavimbela ukuthi bazame. Ngakho-ke, asicace futhi siqotho nawe.
Ungenayo imatric kuvala eminye iminyango — kodwa kushiya eminye eminingi ivuleke kakhulu. Kukhona umsebenzi wangempela, oqinile laphaya kubantu abangenayo imatric. Iqhinga ukwazi ukuthi ubheke kuphi, nokubeka amandla akho lapho ebaluleke khona esikhundleni salapho engabalulekile khona.
Imatric iyasiza, futhi uma ungakwazi ukuyiqeda ngelinye ilanga, kufanelekile ukukwenza. Kodwa ukungabi nayo okwamanje akusho ukuthi awukwazi ukusebenza, uhola, futhi wakhe impilo enhle. Abantu abaningi baqala ngaphandle kwematric bese bekhula kusukela lapho.
Imisebenzi ongayithola ungenayo imatric
Abaqashi abaningi banaka kakhulu ukuthi uthembekile, uqotho futhi ukhuthele yini kunencwadi. Nansi imisebenzi evame ukuvuleka kubantu abangenayo imatric:
- Ezitolo — umpakishi, umpakishi wamashalofu, umhlanzi, umqoqi wamakalishi, futhi kaningi umabhalane wemali.
- Ukuhlanza nomsebenzi wasekhaya — amahhovisi, amakhaya, amahotela nezakhiwo zihlala zidinga abahlanzi.
- Ezokuphepha — awudingi imatric ukuze ube unogada, kodwa udinga ukuqeqeshwa nokubhalisa. Nansi indlela amagreyidi e-PSIRA asebenza ngayo nokuthi ubhalisa kanjani.
- Abasebenzi abajwayelekile nabasebenzi bezandla — ezindaweni zokwakha, ezimbonini, ezindaweni zokugcina impahla nasemapulazini.
- Abasebenzi bepetroli — umsebenzi oqinile, ovamile ongadingi imatric.
- Abashayeli nabalethayo — uma unelayisense, kukhona umsebenzi wokuletha nokushayela.
- Ukulima nokuhlobisa ingadi — umsebenzi oqinile kubantu abanekhono ezandleni zabo.
- Amaweta, abasebenzi basekhishini nabahlanzi ezindaweni zokudlela nasezitolo zokudla okusheshayo.
- Umsebenzi wendawo yokugcina impahla nokupakisha — ukukhetha, ukupakisha nokuhlela izimpahla.
Bheka lolo hlu futhi. Lena imisebenzi yangempela, eqotho ekhokhelayo — futhi eminingi yayo ingakhula ibe izindima zokuba umphathi noma umphathi omkhulu ngokuhamba kwesikhathi. Abaphathi abaningi baqala njengabapakishi nabahlanzi.
Ama-learnership: hola ngenkathi ufunda
Nansi into abantu abaningi abangayazi: amanye ama-learnership amukela abantu abangayiqedanga imatric. I-learnership wuhlelo lapho usebenza khona, ufunde ikhono, futhi uhola imali encane (isibonelelo) ngesikhathi esifanayo.
Amanye ama-learnership ayayidinga imatric, kodwa amanye amukela iBanga le-10 noma iBanga le-11. Ayindlela enamandla yokuthola ikhono nesipiliyoni sangempela, okungavula iminyango eminingi kamuva. Kufanelekile ukufuna lawo ahambisana nezinga lesikole onalo — ungakwazi ukuphequlula ama-learnership nama-internship lapha.
Okubaluleke kakhulu kunematric
Ngale misebenzi engenhla, abaqashi bavame ukuzibuza umbuzo olula: Ngingamethemba yini lo muntu ukuthi azofika futhi enze umsebenzi kahle? Ungakwazi ukuzuza lokho kuthembana ngaphandle kwencwadi, ngokubonisa:
- Uthembekile — ufika, ngesikhathi, nsuku zonke.
- Uqotho — ungathenjwa ngemali, impahla nempahla yabantu.
- Ukhuthele — awudingi ukutshelwa kabili.
- Uzimisele ukufunda — isimo sengqondo esihle sivame ukudlula incwadi.
Lezi yizinto osuvele unazo, noma ongazibonisa. Zibeke phambili lapho ufaka isicelo.
Ungayenza kanjani i-CV yakho ibe namandla ungenayo imatric
Ungenayo imatric akusho ukuthi une-CV ebuthakathaka. Nansi indlela yokwenza eyakho ibe namandla:
- Qala ngesipiliyoni sakho. Noma yimuphi umsebenzi owenzile — ngisho umsebenzi ongakahleleki njengokugeza izimoto, izinwele, ukuthengisa noma ukusiza esitolo sespaza — kukhombisa ukuthi ungasebenza. Kubeke phambili.
- Bonisa izinga lesikole sakho ngobuqotho. Uma uqedile iBanga le-10 noma iBanga le-11, kubeke lokho. Kusabonisa iminyaka yokufunda.
- Faka noma yiziphi izifundo ezifushane noma izitifiketi. Isifundo sosizo lokuqala, isifundo sekhompyutha, isitifiketi sokuphepha — noma yini iyabaluleka.
- Bonisa amandla akho. Uthembekile, uqotho, ukhuthele, ulungele abantu — yilokhu abaqashi abakufunayo kule misebenzi.
- Faka izinkomba. Umuntu ongakufakazela unamandla uma ungenayo imatric.
✅ Qotho ngematric: ungalokothi uthi unematric uma ungenayo. Esikhundleni salokho, bonisa izinga lesikole olifinyelele futhi uvumele isipiliyoni sakho nesimilo sakho kukhulume. Abaqashi bayahlola, futhi ukubanjwa kukubiza umsebenzi. Ubuqotho bakha ukwethemba — nokwethemba kukwenza uqashwe.
💡 I-Send My CV ingasiza: sakha i-CV yakho ngesipiliyoni sakho namandla akho, hhayi ngesitifiketi ongenaso. Kumahhala, ku-WhatsApp, futhi kuthatha imizuzu engaba yi-10.
Yakha i-CV yami yamahhala →Ungayiqeda yini imatric kamuva?
Awudingi imatric ukuze uqale ukusebenza — kodwa uma uthola ithuba lokuyiqeda, ingavula iminyango eminingi esikhathini esizayo. Abantu abaningi baqeda imatric kamuva ngezinhlelo zesibili kanye nokufunda isikhathi esithile, ngezinye izikhathi ngenkathi besebenza. Akukaze kube sekwephuze kakhulu.
Uhulumeni unohlelo lwamahhala lwe-Second Chance Matric Programme lwabantu abangazange baphumelele noma baqede imatric. Ungafunda ngalo kuwebhusayithi esemthethweni yoMnyango Wezemfundo Eyisisekelo: Second Chance Programme.
Kodwa ungalindi ukuze uqale ukusebenza. Ungahola futhi wakhe isipiliyoni manje, bese ufunda kamuva uma ukhetha.
Okubaluleke kakhulu yilokhu: ungalokothi uvumele "Anginayo imatric" kukuvimbe ukuthi ufake isicelo. Abaqashi abaningi bazonika umuntu othembekile, oqotho, okhuthele ithuba — kodwa kuphela uma lowo muntu efaka isicelo. Ngakho-ke faka isicelo.
Ungenayo imatric akusona isiphetho sendaba yakho — kumane kuyingxenye yayo. Gxila emisebenzini eminingi evulekile kuwe, bonisa ukuthi uthembekile futhi uqotho, futhi uqhubeke nokufaka izicelo. Umsebenzi wakho ukhona laphaya.
Yakha i-CV yakho yamahhala manje
I-Send My CV ikusiza ukuthi wakhe i-CV eqinile — unayo noma ungenayo imatric — ebonisa isipiliyoni sakho nezimfanelo zakho ezinhle kakhulu. Kumahhala, ku-WhatsApp, emizuzwini engaba yi-10.
Imibuzo evame ukubuzwa
Ungawuthola umsebenzi ungenayo imatric eNingizimu Afrika?
Yebo. Ungenayo imatric kuvala eminye iminyango, kodwa abaqashi abaningi banaka kakhulu ukuthi uthembekile, uqotho futhi ukhuthele yini kunencwadi. Ezitolo, ukuhlanza, ezokuphepha, umsebenzi ojwayelekile, umsebenzi wepetroli, ukushayela nokuletha, ukulima, umsebenzi wendawo yokudlela nomsebenzi wendawo yokugcina impahla konke kuvame ukuvuleka kubantu abangenayo imatric. Okubalulekile ukufaka isicelo — abantu abaningi bazikhipha ngaphambi kokuba umqashi ababone.
Yimiphi imisebenzi engayithola ngaphandle kwematric?
Evamile yile: umpakishi, umpakishi wamashalofu, umqoqi wamakalishi nomabhalane wemali ezitolo; umhlanzi emahhovisi, emakhaya nasemahoteleni; unogada uma usunokuqeqeshwa nokubhaliswa kwe-PSIRA; umsebenzi ojwayelekile noma umsebenzi wezandla ezindaweni zokwakha, ezimbonini nasemapulazini; umsebenzi wepetroli; umshayeli noma umsebenzi wokuletha uma unelayisense; umlimi; iweta noma abasebenzi basekhishini; nokukhetha nokupakisha endaweni yokugcina impahla. Emningi yale misebenzi ikhula ibe izindima zokuba umphathi noma umphathi omkhulu ngokuhamba kwesikhathi.
Ngingenza i-learnership ngaphandle kwematric?
Ngezinye izikhathi, yebo. Amanye ama-learnership ayayidinga imatric, kodwa amanye amukela iBanga le-10 noma iBanga le-11. I-learnership ikuvumela ukuthi usebenze, ufunde ikhono futhi uhola isibonelelo ngesikhathi esifanayo, ngakho-ke iyindlela enamandla yokwakha isipiliyoni esivula iminyango eminingi kamuva. Funa ama-learnership ahambisana nezinga lesikole onalo ngempela kunokuba ucabange ukuthi awufanelekile.
Yini okufanele ngiyifake ku-CV yami uma ngingayiqedanga imatric?
Bonisa izinga lesikole olifinyelele, njengeBanga le-10 noma iBanga le-11, futhi ungalokothi uthi unematric ongenayo — abaqashi bayahlola, futhi ukubanjwa kukubiza umsebenzi. Qala ngesipiliyoni sakho esikhundleni salokho, kuhlanganise nomsebenzi ongakahleleki njengokugeza izimoto, izinwele, ukuthengisa noma ukusiza esitolo sespaza. Faka noma yiziphi izifundo ezifushane, amandla akho njengokuba uthembekile futhi uqotho, nezinkomba ezingakufakazela.
Ngingakwazi yini ukuqeda imatric kamuva?
Yebo. UMnyango Wezemfundo Eyisisekelo unohlelo lwamahhala lwe-Second Chance Matric Programme lwabantu abangazange baphumelela noma baqede imatric, futhi abantu abaningi bafunda isikhathi esithile ngenkathi besebenza. Akukaze kube sekwephuze kakhulu. Kodwa akudingeki ulinde ukuze uqale ukusebenza — ungahola futhi wakhe isipiliyoni manje bese ufunda kamuva.
Isipiliyoni sakho sibaluleke kakhulu kunalokho ocabanga. Yakha i-CV yakho yamahhala ku-WhatsApp →